Tijdens de prijsuitreiking van het OBK krijg ik onverwachts het nieuws dat ik me
gekwalificeerd heb voor deelname aan het WK in Bali. Die eerste vreugde is
echter van korte duur. Ik heb namelijk al een duikreis naar Scapa Flow geboekt
in dezelfde periode als het WK en mijn model, Mike Pellens, moet misschien nog
een medische ingreep ondergaan. De komende twee maanden blijft onze deelname dus
erg onzeker.
Na overleg met mijn medereizigers kunnen we de reis naar Scapa Flow verplaatsen
naar volgend jaar en ook Mike krijgt goed nieuws. De vliegtickets en het
verblijf in het resort kunnen eindelijk geboekt worden. We besluiten om al een
week voor het WK naar Bali te reizen. Zo kunnen we acclimatiseren en de
wedstrijdlocaties alvast verkennen.
Team Belgium: Joke, Raphaël, Mike en Jef
Toevallig heb ik tijdens de zomervakantie ook al een duikreis naar Bali gepland,
samen met mijn vrouw en kinderen. We verblijven dan weliswaar in een heel andere
regio (Candidasa en Tulamben), maar het schetst toch al een goed beeld van wat
we in Bali kunnen verwachten.
Eind september is het dan eindelijk zover. Op de luchthaven ontmoeten we Raphaël
Bechet en Joke Dockx, het fototeam dat door Lifras is afgevaardigd. Ook John en
Nancy van het Nederlandse team zitten op onze vlucht. Na een lange, vermoeiende
vlucht komen we aan in Denpasar. De taxi van het Nederlandse team is nergens te
bespeuren, dus rijden ze met ons mee. Ons minibusje zit nu wel goed vol. Na een
dolle rit van ruim vijf uur komen we 's avonds laat aan in het Pondok Sari
resort in Permuteran. Na een snelle maaltijd in het restaurant volgt een
welverdiende nachtrust.
Op verkenning
De volgende ochtend willen we natuurlijk meteen het water in. In het duikcentrum
van Karang Divers zijn we duidelijk niet de enige WK-deelnemers. Het is al
behoorlijk druk en de komende dagen neemt die drukte alleen maar toe.
Het duikcentrum is wel goed georganiseerd. Iedere ochtend worden de kisten met
duikmateriaal al buiten klaar gezet en de duikpakken opgehangen. De bootduiken
vertrekken telkens om 9, 12 en 14 uur. De kantduiken kunnen we flexibel plannen
in overleg met de gidsen. Wij kiezen meestal voor een bootduik om 9 en 12 uur,
gevolgd door een kantduik om 15 uur.
Gezellige drukte in het duikcentrum
In de aanloop naar het WK duiken we uitsluitend op de vier officiële
wedstrijdlocaties:
Biorock (kantduik): Een enorm kunstrif bestaande uit diverse artistieke
sculpturen. Op de metalen constructies wordt de groei van het koraal actief
gestimuleerd met behulp van elektriciteit afkomstig van zonnepanelen.
Prana Reef (kantduik): Een ondiep koraalrif met een zandbodem. Een typische
'muckdiving' locatie, ideaal voor het spotten van naaktslakken.
Biowreck (bootduik): Een indrukwekkende koraalkolonie die naar schatting meer
dan 1000 jaar oud is, omringd door een gevarieerd koraalrif. De naam is
afkomstig van een kunstrif in de vorm van een wrakje.
Napoleon Reef (bootduik): Een prachtig traditioneel rif met indrukwekkende
gorgonen en sponzen.
De eerste duiken vallen wat tegen. De voorbije dagen heeft het stevig gewaaid,
waardoor de golven over het strand rollen. Het zicht is beperkt en het water zit
vol zanddeeltjes: allesbehalve ideale omstandigheden voor onderwaterfotografie.
Onze duikgids doet bovendien weinig moeite om interessante onderwerpen te
zoeken.
Kleurrijke naaktslakken
Raphaël en Joke hebben een privégids geboekt en hun gids Joe is duidelijk een
veel betere spotter. Aangezien we vaak samen duiken, kunnen Mike en ik daar ook
een beetje van meeprofiteren. Joe bedenkt trouwens nog een geweldig plan. Het
duikcentrum heeft drie grote boten en één kleinere. Die laatste wordt enkel
gebruikt als de grotere boten helemaal volgeboekt zijn. Bij de inschrijving
laten we ons telkens achteraan op de lijst zetten. Als de bootduik in de loop
van de dag volgeboekt raakt, mogen wij automatisch met de kleine boot mee. Zo
niet, dan sluiten we gewoon aan bij de grotere boot. Het plan werkt. Bijna de
hele week kan Team Belgium met de kleine boot mee. Lekker rustig en relaxed.
Na een week duiken hebben we de vier locaties uitgebreid verkend en weten we
goed welke mogelijkheden ze bieden. Op de kantduiklocaties kiezen we voor
macrofotografie en op de bootduiklocaties voor groothoek. Bij deze laatste
locaties staat regelmatig wat stroming. Dat is zeker niet onoverkomelijk, maar
wel iets om rekening mee te houden. Bij modelfotografie is het voor het model
dan erg lastig om ter plaatse te blijven hangen.
Modellen Mike en Joke in dezelfde kleur
Met de kleine boot kunnen we af en toe op een andere plaats duiken. Tegen het
einde van de week hebben we de vier wedstrijdlocaties wel gezien en is wat
afwisseling zeker welkom. Bij Close Encounters zien we opvallend veel vissen. We
spotten zelfs een haai in de diepte en ook een schildpad kruist ons pad.
Als extraatje doe ik deze week ook nog een paar nachtduiken en een
mandarijnvisduik. Na enkele mislukte pogingen in het verleden, slaag ik er nu
eindelijk in om een koppel parende mandarijnvisjes te fotograferen.
Parende mandarijnvisjes
Openingsceremonie en technische meeting
Op maandag 5 oktober begint het officiële programma met de inschrijving en de
technische meeting. De deelnemers kunnen hier vragen stellen om onduidelijkheden
in het reglement te verhelderen. Daarna worden de teams via loting aan de
beschikbare boten toegewezen en wordt de volgorde van de duiklocaties bepaald.
De meeting verloopt redelijk chaotisch, maar uiteindelijk belanden we in groep 4
en delen we de boot met het team uit Chili.
De openingsceremonie start met een parade van alle teams door het resort. Elk
land wordt bijgestaan door twee scholieren. De ene draagt een bordje met de naam
van het land en de andere de vlag. Het meisje dat ons team begeleidt is nog erg
jong en lijkt een beetje overdonderd door het hele gebeuren. Na een reeks
speeches door de prominenten worden we getrakteerd op een optreden met
traditionele Balinese danseressen en muzikanten. Tenslotte wordt de start van
het kampioenschap ingeluid met de gong en vuurwerk.
Team Belgium staat klaar voor de parade
Oefendag
Op de parking naast het duikcentrum is ondertussen een mini WK-dorpje opgebouwd.
Centraal staat een grote tent opgesteld met tafels voor alle camera's met
daarrond tentjes voor medewerkers en juryleden. Een team van Isotta is aanwezig
om technische bijstand te leveren en overal staan politieagenten om een oogje in
het zeil te houden. Een medisch team staat paraat met een ambulance en op de
parking van het resort staat zelfs een vrachtwagen met een mobiele
decompressiekamer. Gelukkig gebeuren er geen decompressieongevallen, maar het is
wel interessant om deze een keer onder leiding van het hyperbare personeel te
bezoeken.
Op het strand staat voor elk land een materiaaltentje opgesteld. In de praktijk
zijn die tentjes niet zo handig, want een duikuitrusting aantrekken op een
zandstrand is nu eenmaal niet zo praktisch. Dat doen we toch maar in het
duikcentrum. Andere teams maken creatief gebruik van het strandmeubilair. De
leerlingen van de lokale school hebben vrijaf gekregen om ons te helpen met ons
duikmateriaal en toezicht te houden. We schenken onze leerling het draagtasje
van onze Team Belgium outfit en geven hem ook een klein zakcentje. We hebben er
direct een enthousiaste supporter bij. Hij staat erop dat we het tasje signeren
en even later zien we hem dolenthousiast met zijn souvenir staan pronken bij
zijn vrienden.
Materiaaltentjes op het strand
Vanaf nu verlopen de duikdagen volgens een vaste routine. 's Morgens formatteren
we onder toezicht van een WK medewerker de geheugenkaart en stellen we een
specifieke datum in. Daarna wordt de camera verzegeld en maken we een eerste
controle foto. Manipulatie van de camera, zoals verwisselen van lenzen of
batterijen, is enkel nog toegestaan onder toezicht van een medewerker. Voor en
na elke duik maken we opnieuw een controle foto. Na de laatste duik van de dag
leveren we de geheugenkaart in bij de organisatie. 's Avonds mogen we die weer
ophalen en kunnen we de gemaakte beelden bekijken.
Model Mike in actie
De oefendag op dinsdag start voor ons met een bootduik naar Biowreck. Op deze
locatie staat een gigantische koraalkolonie die tot vlak onder de oppervlakte
reikt. Een ideale plek om aan het einde van de duik groothoekfoto's te maken.
Helaas denken vrijwel alle andere teams daar hetzelfde over en is het daar een
drukte van jewelste. Het is bijna onmogelijk om foto's te maken zonder andere
duikers in beeld. Voor de wedstrijd besluiten we daarom onze strategie aan te
passen. We blijven even wachten aan de oppervlakte tot alle teams vertrokken
zijn en gaan dan eerst naar de ondiepe locaties. Pas daarna vertrekken we naar
de dieper gelegen riffen. Deze strategie blijkt een goede keuze, want ook
tijdens de rest van de duik komen we amper andere teams tegen.
Na de middag staat er een kantduik bij Biorock op het programma. Op het huisrif
hadden we eerder al een zeepaardje en een hengelaarsvis gevonden. De
hengelaarsvis is inmiddels vertrokken, maar we vinden wel twee zeepaardjes. Als
's avonds blijkt dat de foto's geslaagd zijn, is ons onderwerp voor de categorie
visportret snel gekozen.
Zeepaardje en hengelaarsvis bij Biorock
Wedstrijddagen
De eerste wedstrijddag is een herhaling van de oefendag van gisteren. De eerste
duik bij Biowreck verloopt perfect volgens plan, maar voor de namiddag is dat
niet het geval. Na het startschot merk ik dat Raphaël en Joke ook richting de
zeepaardjes vertrekken. Zij hebben duidelijk hetzelfde idee als wij. Aangezien
we gisteren twee zeepaardjes gespot hebben, maak ik me nog geen zorgen. Maar na
een kwartiertje zoeken blijken beide dieren spoorloos verdwenen. We kunnen het
ons niet permitteren om veel langer te blijven zoeken en dus moeten we ons plan
aanpassen. We gaan dan maar op zoek naar naaktslakken.
Tijdens de wedstrijd geldt een zeer strikt aanraakverbod. Koraal aanraken is ten
strengste verboden! Dat zijn blijkbaar geen loze woorden, want na de eerste
wedstrijddag krijgen we bericht dat enkele teams een waarschuwing krijgen en
mogelijk zelfs een diskwalificatie riskeren voor die duik. We moeten duidelijk
extra voorzichtig zijn.
Op de tweede wedstrijddag starten we met een kantduik bij Prana Reef. Na de
tegenslag gisteren moet ik opnieuw een leuk onderwerp vinden voor een
visportret. De kleurrijke zeenaalden hebben geen zin om te poseren. Even
verderop vind ik nog een murene. Jammer genoeg heeft die weinig zin om z'n
tanden te tonen en na verloop van tijd houdt hij het helemaal voor bekeken. Aan
het einde van de duik vindt Mike nog een minivisje met een parasiet op een
spons. Ik moet me wel haasten, want onze luchtvoorraad staat al op reserve en we
moeten met minstens 20 bar in de fles bovenkomen.
Zeenaald en murene bij Prana Reef
In de namiddag gaan we voor groothoek met model bij Napoleon Reef. Prachtige
gorgonen in overvloed op deze locatie. Ik slaag er wel niet in om de gigantische
bekerspons terug te vinden, waar we tijdens de voorbereiding al mooie foto's
gemaakt hebben. Blijkbaar zijn we zo gefocust op het fotograferen dat we een
beetje afgedwaald zijn. We komen ruim 200 meter van de boot boven water en
moeten aan de oppervlakte tegen de stroming in terugzwemmen. We zijn duidelijk
niet de enigen, want Raphaël en Joke delen hetzelfde lot.
Groothoek fotografie bij Napoleon Reef
Rond 17 uur mogen we onze geheugenkaartjes weer ophalen en tussen 20 en 22 uur
moeten we onze definitieve keuze indienen. Met Raphaël en Joke spreken we af om
eerst zelf een selectie te maken en daarna samen te gaan zitten om elkaar
feedback te geven. We zijn weliswaar concurrenten, maar we vertegenwoordigen ook
samen Team Belgium. Om alles te kunnen laten bezinken passeren we nog even langs
het buffet. Daarna hakken we de knoop door en dienen we onze selectie in bij de
jury. We sluiten de avond af met een drankje.
Prijsuitreiking
Op vrijdag staat er een keuzeactiviteit op de agenda: een koraalrestoratieduik
of een excursie naar het binnenland. Met Team Belgium kiezen we voor dat
laatste. We bezoeken de Ulun Danu Beratan tempel, de Munduk Red Coral waterval
en een koffieplantage. De plantage blijkt eerder een kruidentuin te zijn, maar
de interessante uitleg maakt het bezoek toch de moeite waard. 's Avonds staat er
ook nog een traditionele Kecak dans op het programma.
Zaterdagvoormiddag hebben we vrij en doen we nog een duiktrip met twee duiken
naar Menjangan Island, het herteneiland. Het onbewoonde eiland ligt in het West
Bali Nationaal Park en staat bekend om zijn prachtige koraalriffen en steile
wanden. Jammer dat dit geen wedstrijdlocatie is.
's Avonds is het dan de langverwachte prijsuitreiking. Ik behaal een mooie 4e
plaats voor visportret en een 10e plaats voor groothoek zonder model. Ik ben wel
een klein beetje teleurgesteld dat we in de categorie groothoek met model niet
in de top 15 eindigen, zeker omdat we ons daar maximaal op gefocust hebben.
Zondagochtend zit ons avontuur er bijna op en vertrekken we weer richting
België. Het WK is een unieke ervaring die we niet snel zullen vergeten. Een
combinatie van sportieve spanning, prachtige natuur en geweldige kameraadschap.
Of zoals Mike het zegt: de kers op de taart!
Visportret, 4e plaatsGroothoek zonder model, 10e plaatsThema (naaktslakken), 21e plaatsGroothoek met model, 22e plaats
Tijdens een gewone nachtduik bezoek je als duiker doorgaans dezelfde plaatsen
als overdag. Enkel de lichtomstandigheden zijn veranderd. De nachtdieren worden
actief en soorten die zich overdag verschuilen, laten zich nu gemakkelijker
zien. Bij een blackwaterduik speelt zich echter iets veel groters af.
In de oceanen vindt elke nacht een indrukwekkend natuurfenomeen plaats: de
verticale migratie. Overdag houden vele zeedieren zich schuil op grote diepte.
Na zonsondergang trekken gigantische hoeveelheden plankton en andere
diepzeedieren massaal naar de oppervlakte om daar voedsel te zoeken. De
duisternis biedt hen daarbij de nodige bescherming.
Tijdens een zogenaamde blackwaterduik bevind je je letterlijk midden in die
migratiezone. Daardoor krijg je dieren te zien die normaal gesproken ver buiten
het bereik van duikers blijven. Een blackwaterduik is dan ook een heel
bijzondere vorm van nachtduiken. Je duikt namelijk niet langs een kleurrijk
koraalrif, rotsformaties of boven een zandbodem, maar op open zee. De zeebodem
bevindt zich honderden en op sommige locaties zelfs duizenden meters diep onder
je. In de duisternis lijkt het alsof je zweeft in een bodemloze oceaan.
Voorbereiding en ongelukkige start
Ik had uiteraard al over blackwaterduiken gelezen en vooral prachtige foto's
zien passeren van de meest merkwaardige zeedieren. Als gepassioneerd duiker en
onderwaterfotograaf stond een blackwaterduik dan ook al lange tijd hoog op mijn
verlanglijstje. Tijdens mijn laatste duikreis naar Anilao op de Filipijnen kreeg
ik eindelijk de kans om mijn eerste blackwaterduik te maken.
Bij het invallen van de schemering varen we uit. Na ongeveer een half uurtje
stoppen we ergens op open zee. Intussen is het volledig donker geworden. Alleen
de maan zorgt nog voor een beetje sfeervol licht. In de verte zijn nog enkele
lichtjes van de kust zichtbaar, samen met hier en daar een lichtje van een boot.
Hier, ver weg van stedelijke verlichting, valt het ons op hoe helder en
indrukwekkend de sterrenhemel eigenlijk is.
De gidsen maken ondertussen een boei klaar met een lange lijn waaraan op
regelmatige afstanden enkele krachtige duiklampen zijn bevestigd. Niet veel
later wordt de verlichte boei te water gelaten. Wij blijven nog zeker een half
uurtje aan boord wachten, zodat het licht van de lampen alvast het plankton kan
lokken. In de tussentijd drijft de boei langzaam met de stroming mee, op de voet
gevolgd door onze boot.
Voor we aan ons blackwateravontuur kunnen beginnen, krijgen we nog een
uitgebreide briefing. Het is belangrijk om tijdens de duik steeds visueel
contact te houden met de verlichte lijn. Als fotograaf vraagt dat toch wat extra
aandacht wanneer je voortdurend door de zoeker van je camera kijkt. Niemand wil
hier in de duisternis de boot kwijtraken, dus houden we ons daar netjes aan. De
maximale diepte wordt beperkt tot 25 meter, maar al snel blijkt dat die limiet
nauwelijks een rol speelt. De meeste dieren bevinden zich immers veel dichter
bij de oppervlakte.
Bij het te water gaan loopt het bijna meteen fout. Zoals gewoonlijk ga ik met
een achterwaartse rol het water in en wacht ik even tot iedereen van boord is.
Daarna wil ik terug naar de boot zwemmen om mijn camera aan te nemen. In het
donker zie ik echter de drijvers van de boot niet en krijg ik plots een klap
tegen mijn hoofd. Gelukkig ben ik niet gewond, maar door de klap verlies ik wel
mijn masker. Ik heb nog net de reflex om het masker op de tast te zoeken, maar
het is al verdwenen. Wanneer mijn buddy’s enkele seconden later meehelpen
zoeken, is mijn masker waarschijnlijk al op weg naar de zeebodem. Bijna valt
mijn eerste blackwaterduik in het water. Gelukkig heeft iemand nog een
reservemasker aan boord. Het past misschien niet perfect, maar op dat moment is
alles beter dan zonder masker aan boord te moeten blijven.
Wereld van transparante dieren
We dalen af en verspreiden ons rondom de verlichte lijn. Het is even wennen om
zonder duidelijke referentie te duiken. De lijn met de lampen is echt ons enige
referentiepunt. Een goede trim en een stabiele houding zijn daarom extra
belangrijk. Het duurt even voor we iets interessant zien passeren. De meeste
dieren zijn immers volledig transparant en vallen daardoor bijna niet op in de
donkere waterkolom. Zodra onze ogen aan de duisternis gewend zijn, spotten we de
eerste beestjes.
Sommige dieren zijn minuscuul, andere weer verrassend groot. We zien de meest
bizarre creaturen passeren: kleine garnaaltjes en andere kreeftachtigen, lange
slierten geleiachtige organismen en een heleboel dieren waarvan ik geen flauw
idee heb wat ik nu eigenlijk gezien heb. Vele dieren bevinden zich immers nog in
een larvaal stadium en lijken nauwelijks op de volwassen exemplaren. Een van de
meest bijzondere ontmoetingen is een octopusje van slechts enkele millimeters
groot dat op mijn hand beschutting zoekt.
Zelfs na de duik doe ik nog enkele ontdekkingen. We zien regelmatig kwalletjes
met kleine visjes die tussen hun tentakels bescherming zoeken. Achteraf ontdek
ik op sommige foto’s nog meer visjes en zelfs een klein inktvisje in de klok van
een kwal.
Het feit dat de meeste dieren transparant zijn, maakt blackwaterfotografie
trouwens bijzonder uitdagend. Regelmatig zie ik een interessant onderwerp, maar
kan ik het niet terugvinden door de zoeker van mijn camera. Wanneer ik
vervolgens mijn camera even laat zakken, blijkt het dier alweer in de duisternis
verdwenen. Ook de autofocus van mijn camera heeft het regelmatig lastig om
scherp te stellen op die transparante beestjes. Het resultaat is dan ook een
flinke verzameling onscherpe foto's.
Onvergetelijke ervaring
Ondanks die kleine frustraties blijft het een fantastische ervaring die ik niet
snel zal vergeten! Mijn foto's zijn misschien niet zo spectaculair als sommige
foto's die ik elders heb gezien, maar dat geeft niet. De ervaring zelf is
absoluut de moeite waard en zeker voor herhaling vatbaar. Ook mijn mededuikers,
onder wie verschillende niet-fotografen, komen na hun duik erg enthousiast weer
aan boord.
Op de terugweg vraag ik me af of een blackwaterduik misschien ook in de
Oosterschelde mogelijk zou zijn.
Zodra in het voorjaar de watertemperatuur in de Oosterschelde ongeveer rond de
10 à 12°C bedraagt, verschijnen de eerste sepia's. Het is paartijd en de sepia's
komen zich hier voortplanten. De mannetjes hebben enkel nog oog voor de
vrouwtjes en proberen rivaliserende mannetjes op afstand te houden. De vrouwtjes
zetten ondertussen geduldig hun eitjes af. Wij duikers kunnen vanop de eerste
rij genieten van dit prachtige schouwspel.
Sepiatentje met volwassen sepia's.
De sepia-eitjes worden door het vrouwtje vakkundig bevestigd aan allerlei
natuurlijke obstakels, zoals bijvoorbeeld de koker van een kokerworm. De eitjes
worden ook nog voorzien van een laagje zwarte inkt om het embryo te beschermen
tegen roofdieren Op het einde van het paarseizoen kan je wel eens witte
doorzichtige eitjes vinden. Dat betekent dat het vrouwtje door haar voorraad
inkt heen zat. Je kan het embryo dan in het ei waarnemen.
Sepia vrouwtje is eitjes aan het afzetten.
De laatste jaren staat de sepiapopulatie echter onder druk. Sepia's worden niet
alleen gevangen voor consumptie, maar zetten vaak ook hun eitjes af op fuiken.
Duikers trachten de sepia's hier een handje te helpen door onder water
constructies te plaatsen, waarop de sepia's hun eieren kunnen afzetten. De
sepia's vinden zo gemakkelijker een geschikte plaats om hun eitjes af te zetten
en wij duikers zien weer meer sepia's. Ideaal, nietwaar?
Begroeid sepiatentje met eitjes.
Na jaren toekijken besloot ik zelf mijn steentje bij te dragen. Maar hoe begin
je daar nu aan?
Materiaal en voorbereiding
Voor de constructie gaat de voorkeur naar natuurlijke, biologisch afbreekbare
materialen zodat er achteraf geen afval achterblijft. Traditioneel worden er
vaak wilgentakken of bamboe gebruikt. Die heb ik echter niet direct beschikbaar,
maar mijn vlinderboom levert bij de jaarlijkse snoei ook wel redelijk rechte
takken. Ik sorteer de takken op lengte en bind ongeveer 5 à 6 takken samen tot
een tipi-vormige constructie. Even vastzetten met een stukje plantaardig touw en
de sepiatentjes zijn klaar.
Snoeihout gesorteerd op lengte.Vakkundig samengebonden tot een tentje.Afgewerkte sepia tentjes.
Plaatsing
Begin april doe ik in onze duikclub een oproep om enkele helpers te vinden om de
sepiatentjes mee te gaan plaatsen. Kandidaten in overvloed, maar wegens volle
agenda's was het toch niet evident om een datum te prikken. Uiteindelijk plannen
we de duik op 26 april. Dat is al redelijk laat op het seizoen. De eerste
sepia's zijn ondertussen immers al gespot, maar beter laat dan nooit.
Voor de duiklocatie kiezen we Strijenham. Daar stonden de voorbije jaren nog
weinig of geen sepiatentjes en het is bovendien zo ongeveer het huisrif van
onze duikclub.
Last-minute moet er nog iemand afzeggen, waardoor we uiteindelijk met 3 duikers
zijn: Jurgen, David en ik. Omdat we met een oneven aantal zijn, is het plan om
als één team samen te werken. Ik zal de tentjes in de bodem plaatsen en mijn
twee buddies zullen elk een pakket met takken transporteren en afwisselend een
tentje aangeven.
Helpers Jurgen en David.
Op de duiklocatie verdelen we eerst de sepiatentjes in twee even grote bundels,
die we telkens met een loodgordel samen houden. Aangezien zo'n pakket houten
takken toch een flink drijfvermogen heeft, brengen we de pakketten eerst naar de
waterkant voor de uitloding. We hebben ongeveer 3 à 4 kg lood nodig per bundel.
Bundels met sepiatentjes.
Na deze voorbereidingen zijn we eindelijk klaar om te water te gaan. Jammer
genoeg is de zichtbaarheid in de Oosterschelde momenteel belabberd wegens de
algenbloei. Maar vandaag trekken we ons daar niks van aan, want we hebben immers
een heel andere missie dan de fauna en flora te bewonderen. Het plaatsen van de
stokken in de zandbodem zal sowieso ook wel het nodige stof doen opwaaien.
Nog even poseren voor de foto en dan klaar voor actie!
Het plan is om de sepiatentjes in de zone tussen de 6 en 10 meter diepte te plaatsen,
waar het harde substraat over gaat in zandbodem. Om de constructies stevig te
verankeren moeten de stokken namelijk voldoende diep in de bodem zitten. Zelfs
op die zandbodem moeten we regelmatig een nieuwe plaats uitzoeken als blijkt dat
er onder het zand toch harde obstakels verborgen zitten waardoor ik de stokken
niet diep genoeg in de bodem krijg.
Naarmate de duik vordert en de bundels takken steeds dunner worden, krijgen
mijn twee buddy’s het wel steeds lastiger. Tegen het einde van de duik zeulen ze
immers rond met een loodgordel met daaraan zo'n 3 à 4 kg overbodige ballast. Dat
wordt snel duidelijk als ik aan Jurgen voorstel om het laatste tentje zelf te
plaatsen. Behulpzaam neem ik zijn loodgordel over en prompt verdwijnt hij bijna
richting oppervlakte. Met een snelle reactie kunnen we dat nog net vermijden,
maar volgende keer misschien toch maar net iets minder lood gebruiken?
Jonge sepia
Ondanks de slechte zichtbaarheid verloopt ons teamwerk uitstekend. Na een klein
uurtje zijn alle tentjes geplaatst en keren we tevreden om richting de trap. Ik
wil eigenlijk ook nog graag een paar foto's maken van onze tentjes, maar met
deze zichtbaarheid zal dat moeten wachten tot een andere keer.
Jonge sepia
Twee maanden later staan onze sepiatentjes nog steeds stevig verankerd en hangen
ze bijna allemaal vol met verse sepia-eitjes. Missie geslaagd!
Conclusie
Zelf sepiatentjes maken en plaatsen is dus helemaal niet zo moeilijk en
bovendien een erg leuke en zinvolle activiteit. Hopelijk dragen onze
inspanningen bij tot de volgende generatie jonge sepia’s. Als duiker is het toch
fantastisch om sepia's in hun natuurlijke omgeving te kunnen bewonderen en dat
willen we graag nog lang blijven doen. Dus wij zijn volgend jaar weer van de
partij!
Op 9 en 10 mei neem ik weer deel aan het Weekend van de
Amateurkunsten. Iedereen is van harte
welkom om mijn onderwater foto's eens te komen bekijken en uiteraard ook voor
een gezellige babbel! De locatie is atelier nummer 17 langs de fietsroute.
Vandaag was het de prijsuitreiking van het NELOS Open
Belgisch Kampioenschap voor Onderwaterfoto- en Videografie op de
DiveExpo beurs in Antwerpen.
Ik heb een gouden medaille behaald in de categorie thema (kunstriffen), zilver
in de categorie groothoek en brons in de categorie groothoek met model. Met mijn
portfolio over de 5 categorieën behaalde ik een mooie 2e plaats.
Portfolio shoot-out
Macro, 9e plaatsVisportret, 4e plaatsGroothoek, 2e plaatsGroothoek met model, 3e plaatsThema (kunstriffen), 1e plaats
Op 4 en 5 mei neem ik weer deel aan het Weekend van de
Amateurkunsten. Iedereen is van harte welkom om
mijn onderwater foto's eens te komen bekijken en uiteraard ook voor een
gezellige babbel! De locatie is atelier nummer 17 langs de fietsroute.
Vandaag was het de prijsuitreiking van het Nelos Open Belgisch
Kampioenschap voor Onderwaterfoto- en Videografie.
Ik heb een gouden medaille behaald in de categorie freestyle en een zilveren
medaille in de categorie macro. Met mijn portfolio over de 5 categorieën
behaalde ik een 6e plaats.
Freestyle foto
Freestyle, 1e plaats
Portfolio shoot-out
Macro, 2e plaatsVisportret, 7e plaatsGroothoek, 6e plaatsGroothoek met model, 6e plaatsThema (vervuiling onder water), 6e plaats
Op 6 en 7 mei neem ik weer deel aan het Weekend van de
Amateurkunsten
en Atelier in beeld.
Dit jaar is er opnieuw een fietsroute langs de verschillende ateliers
uitgestippeld. Iedereen is van harte welkom om mijn onderwater foto's eens te
komen bekijken en uiteraard ook voor een gezellige babbel!
Vandaag was het de prijsuitreiking van het Nelos Open Belgisch
Kampioenschap voor Onderwaterfoto- en Videografie.
In de shoot-out heb ik een bronzen medaille behaald in de categorie
groothoek met model, en in het festival een zilveren medaille in de
categorie Macro. Met mijn portfolio over de 5 categorieën behaalde
ik een 4e plaats in de shoot-out en een 5e plaats in het
festival.
Portfolio festival
Macro, 2e plaatsVisportret, 6e plaatsGroothoek, 4e plaatsGroothoek met model, 8e plaatsThema (wieren en zaadplanten), 5e plaats
Portfolio shoot-out
Macro, 4e plaatsVisportret, 5e plaatsGroothoek, 7e plaatsGroothoek met model, 3e plaatsThema (wieren en zaadplanten), 7e plaats
In het voorjaar 2022 kreeg ik de vraag of ik interesse had om deel te nemen aan het CMAS Europees Kampioenschap onderwaterfotografie. Vorig jaar heb ik immers een zilveren medaille behaald op het OBK en zo kwam ik in aanmerking om België te vertegenwoordigen op het EK. Uiteraard zag ik dat wel zitten! Eerst nog even overleggen met mijn model Mike Pellens en we beslisten om mee te gaan.
Na de nodige administratieve formaliteiten brachten NELOS en BEFOS onze inschrijving in orde en konden we starten met onze voorbereidingen. We waren nog nooit eerder op Madeira geweest, dus hadden we geen idee wat ons te wachten stond. We kozen er dan ook voor om drie dagen op voorhand af te reizen, zodat we de duikplaatsen van het kampioenschap al eens konden verkennen. Na wat opzoekwerk regelden we op zaterdag bij Azul Diving alvast een duik op het wrak Corveta Afonso Cerqueira en in het natuurreservaat Garajau. Op zondag is het duikcentrum echter gesloten en we werden doorverwezen naar Haliotis. Daar konden we twee duiken op Baixa da Cruz reserveren. We hadden eigenlijk liefst een duik op de vierde wedstrijdlocatie Baixa das Moreias geboekt, maar wegens de ligging was dat helaas niet haalbaar.
Begin augustus spraken we af aan de Put van Ekeren met het voltallige Belgische team: fotograaf Danny Van Belle met assistent Rudy Janssens en videograaf Gery Beeckmans met assistente Cathy Grimonpont. We pasten onze EK-kledij in de Belgische driekleur, maakten enkele groepsfoto's en bespraken de reglementen van het EK. De sfeer binnen het team zat alvast goed!
Vertrek naar Madeira
Vrijdagavond 30 september 2022 is het eindelijk zover! De koffers zijn gepakt en we vertrekken vol goede moed naar de luchthaven van Zaventem. Helaas ook het begin van een hoop ellende. Aan de incheckbalie blijkt onze vlucht overboekt en staan we op de reservelijst. De moed zakt al direct in onze schoenen.
Na lang wachten aan de gate krijgen we uiteindelijk goed nieuws en kunnen we toch mee. Helaas heeft onze vlucht ook vertraging opgelopen. In Lissabon hebben we slechts 45 minuten om over te stappen. De klok tikt echter genadeloos verder en we missen dus onze aansluitende vlucht. Het is ondertussen al voorbij middernacht en de eerstvolgende vlucht naar Madeira vertrekt pas de volgende ochtend. Van de Portugese luchtvaartmaatschappij TAP Air moeten we duidelijk niet veel verwachten. We krijgen enkel een nieuwe boardingpass en een voucher van 10 euro om iets te eten, maar geen slaapplaats of hotelkamer. Gefrustreerd en vermoeid brengen we dan maar de nacht door op een harde bank in de luchthaven. Als we eindelijk in Madeira aankomen, is onze nachtmerrie nog niet voorbij, integendeel. Tot overmaat van ramp blijkt al onze bagage vermist!
Daar staan we dan, zonder duikmateriaal of propere kleding. Gelukkig heb ik wel mijn camera met de onderwaterbehuizing en de lenzen in de handbagage zitten. Jammer genoeg ontbreken er nog wel enkele essentiële onderdelen, zoals de pomp van het vacuümsysteem, de zoom- en tussenringen van al mijn lenzen en de laders voor de batterijen. Dus ik kan al fotograferen, maar dan wel met een stevige handicap.
Bij de check-in in ons hotel loopt het nog maar eens fout. We hebben geboekt in hotel Next, maar daar kunnen ze geen reservatie op onze naam vinden. Na een paar telefoontjes blijkt dat de organisatie van het EK het hele Belgische (en ook het Nederlandse) team verhuisd heeft naar het duurdere Savoy Palace hotel. Helemaal niet erg, maar het was wel handiger geweest als ze dat even aan ons hadden laten weten.
Op verkenning
Ondertussen loopt onze planning natuurlijk helemaal in het honderd. Wegens de vertraging hebben we de ochtendduik op het wrak al gemist. En dat was nu net die ene locatie die ik absoluut al eens op voorhand wilde gaan verkennen. De tweede duik in de namiddag is nog nipt haalbaar. Eerst nog snel even naar het nabijgelegen shoppingcentrum lopen om een zwembroek en een batterij voor de lekmelder van de camera te kopen. In één van de restaurants van het hotel lenen we een wijnpomp om de behuizing van de camera vacuüm te trekken. In het duikcentrum huren we duikmateriaal en maken we ook kennis met Johan en Simon, één van de ploegen uit het Zweedse team.
Die eerste duik valt een beetje tegen. We zijn uitgeput van de vermoeiende reis en het gehuurde duikpak is behoorlijk aan de ruime kant. Ondanks de aangename watertemperatuur van 23°C krijgen we het daardoor vrij snel koud. Het valt ons ook op dat het onderwaterleven niet zo heel uitbundig is. Veel scholen vis, maar verder redelijk kale rotsen. Dat wordt nog een stevige uitdaging om geschikte macro-onderwerpen te vinden. Gelukkig is het niet allemaal kommer en kwel. De grote tandbaarzen zijn imposant en helemaal niet schuw. We moeten wel even geduld uitoefenen, want de Zweden hebben ze als eerste gespot. Zeker iets om rekening mee te houden tijdens de competitie, want op 30m diepte tikt de klok snel. Gelukkig zien we even verderop nog een grote rog passeren. Allemaal perfecte onderwerpen voor mijn groothoeklens.
Terug in het hotel ontmoeten we ook het Nederlandse team: Jos van Zijl met assistent Dennis Buitelaar (film), Sandra Boerlage met Rian Beudeker (foto) en Jos Broere met Nancy van Olffen (foto). Ik mag van Nancy een vacuümpomp en batterijlader lenen. Dank je wel, dat helpt mij toch weer een stukje vooruit!
De volgende ochtend worden we opgehaald door duikcentrum Haliotis. Onze Zweedse vrienden zijn ook weer van de partij. Van onze bagage is nog steeds geen enkel spoor, dus heeft Victor voor ons het nodige duikmateriaal geregeld. Nu hebben we wel voldoende tijd om een goed passend duikpak uit te kiezen en de duiken verlopen al een heel stuk vlotter. In tegenstelling tot de vorige duik heeft Baixa da Cruz wel meer macroleven. We spotten onder andere enkele mooie anemonen, een paar krabbetjes, zeesterren en zee-egels (belangrijk voor de categorie Thema), een octopus en zelfs een sepia.
Op de terugweg stoppen we nog even langs de luchthaven om te informeren naar onze bagage. Het goede nieuws is dat onze bagage ondertussen gelokaliseerd is, maar het slechte nieuws is dat ze nog steeds in Brussel staat. We beginnen nu toch behoorlijk te stressen, maar we proberen er toch maar het beste van te maken. Ondertussen is ook de rest van het Belgische team gearriveerd en gaan we 's avonds gezellig samen op restaurant.
Openingsceremonie en technische meeting
Op maandag gaat het EK officieel van start. 's Morgens staan de inschrijvingen op de agenda en in de late namiddag de parade en de openingsceremonie. Tussendoor hebben we in principe nog een aantal uren vrij en ik ben van plan mijn middagpauze op te offeren om nog een extra duik te doen. Helaas is de timing hier in Madeira op z'n Portugees: de inschrijvingen lopen uit en de bus naar de parade vertrekt vroeger dan gepland. De extra duik valt dus in het water en we gaan dan maar iets eten.
Voor de openingsceremonie moeten we noodgedwongen kledij van onze teamgenoten lenen. We worden met de bus naar de haven van Funchal gebracht. Daar worden we opgewacht door kinderen van de lagere school met een naambordje voor elk land. We hebben duidelijk het meest vrolijke en energieke duo gekregen. Er wordt naar hartenlust gezwaaid met onze Belgische vlag. Eerst nog een uitgebreide fotoshoot met alle deelnemers en dan vertrekken we in een kleurrijke stoet naar een parkje in het centrum van Funchal. Daar wordt het EK officieel voor geopend verklaard. We sluiten af met een drankje bij de Madeira Wine Company.
Als we daarna nog even langs onze hotelkamer passeren, blijkt dat twee van onze koffers ondertussen aangekomen zijn. Goed nieuws, maar de derde en belangrijkste koffer, met daarin mijn duik- en fotomateriaal ontbreekt nog steeds.
's Avonds is er de technische meeting. Daar worden de belangrijkste reglementen nog eens doorgenomen en kunnen er vragen gesteld worden. Via een loting worden de teams verdeeld over de beschikbare boten en wordt ook de volgorde van de duiklocaties gekozen. Wij worden samen met het Nederlandse team ingedeeld op de boot van Haliotis. Dat is alvast een meevaller, want met hun ruime en comfortabele RIB hebben we gisteren ook al gedoken. Bovendien kunnen we prima opschieten met het Nederlandse team, dus dat wordt gezellig aan boord. Voor de duiklocaties op onze eerste wedstrijddag (en ook de oefendag) wordt Baixa das Moreias en Garajau getrokken. Baixa da Cruz en het wrak Corveta Afonso Cerqueira zijn dan voor de tweede wedstrijddag. Tegenslag, want ik had eigenlijk gehoopt om het wrak toch nog te kunnen verkennen op de oefendag.
's Avonds laat wordt er onverwachts op de deur van onze hotelkamer geklopt: een hotelmedewerker komt onze laatste vermiste koffer brengen! Nota bene terwijl ik met de luchthaven aan het bellen ben in een poging om te achterhalen waar mijn koffer zich bevindt. Niemand die daarop een antwoord kan geven, maar ik ben zo blij dat ze er eindelijk is! Net op de valreep, want morgenochtend staat de eerste duik op de planning.
Oefendag
In de haven van Funchal is er een competitiezone ingericht. Vlakbij de aanlegsteiger staat een grote tent opgesteld met rijen tafels voor de camera's. Er is ook plaats voorzien voor de catering tijdens de lunch en er is opslagruimte voor het duikmateriaal. Hier zullen we de komende dagen onze tijd spenderen als we niet in of op het water zijn. Smartphones, laptops en tablets zijn er strikt verboden.
De drie volgende dagen verlopen telkens volgens dezelfde procedure. Elke morgen formatteer je onder toezicht van een CMAS-official de geheugenkaart en stel je een specifieke datum in op de camera. Daarna wordt de behuizing verzegeld en maak je een controlefoto. Elke manipulatie van de camera, zoals het wisselen van lenzen of batterijen, moet steeds onder toezicht van een official gebeuren. Elke dag worden er twee duiken gedaan. Vlak voor en na elke duik maak je opnieuw een controlefoto. De duiken zijn gelimiteerd tot een duiktijd van 90 min en een diepte van 30 m. Decompressieduiken zijn niet toegestaan en je moet telkens met minstens 20 bar weer aan de oppervlakte komen. Na de laatste duik geef je de geheugenkaart af aan de organisatie. Die krijg je pas 's avonds weer terug.
Dinsdag is de oefendag van de competitie. Die verlooptvolgens dezelfde procedure als de twee wedstrijddagen, alleen mogen de foto's niet gebruikt wordenvoor de competitie. We duiken 's morgens eerst bij Baixa das Moreias. Hier hebben we nog niet eerder gedoken, dus we gaan voornamelijk op verkenning. Zoals de naam al aangeeft, zouden hier veel murenes voorkomen, maar na lang zoeken vinden we er slechts eentje. De meest fotogenieke onderwerpen zijn hier de schorpioenvissen, hagedisvissen en vuurwormen. 's Namiddags duiken we bij Garajau. Deze locatie kennen we reeds en we zwemmen dan ook direct richting de tandbaarzen. We hebben duidelijk geluk vandaag, want ik arriveer als eerste bij een tandbaars in een poetsstation. Ook de reusachtige tandbaars op de zandvlakte is weer present. Uit de verkenningsduiken weet ik al dat ik hier goed moet opletten om de dieptelimiet niet te overschrijden. Mijn duikcomputer geeft uiteindelijk 29,4 m aan, dus nog net binnen de limiet.
Voor de organisatoren van het EK is deze oefendag erg nuttig om de organisatie zo vlot mogelijk te laten verlopen, maar ook voor ons is het een goede leerschool. Voor de foto's met model stuiten we bijvoorbeeld op een praktisch probleem. We moeten aan onze duikuitrusting namelijk een tag bevestigen met daarop ons teamnummer, maar de tags drijven en komen daardoor prominent in beeld. Ze ruïneren zo alle foto's. Dat moeten we morgen zeker nog aanpassen!
Wedstrijddagen
De eerste wedstrijddag is voor ons een herhaling van de oefendag. De murenes laten zich deze keer wel zien, waardoor mijn visportret al snel ingeblikt is. De rest van de duik spendeer ik voornamelijk aan de zeesterren (categorie Thema) en een kleine octopus. 's Namiddags is het echter bewolkt en dat is wel een serieuze tegenvaller. Voor de categorie groothoek met model wil ik namelijk een foto maken van de tandbaarzen, met op de achtergrond mijn model en een stralend zonnetje. Jammer, maar het zal dus een foto zonder dat mooie zonnetje worden.
Op de tweede wedstrijddag duiken we 's morgens op Baixa da Cruz. Deze locatie kennen we ondertussen vrij goed, dus we gaan rechtstreeks op ons doel af. We passeren eerst langs de wand met de gele anemoontjes, daarna gaan we nog aan de slag met de vuurwormen die hier in grote aantallen voorkomen.
In de namiddag staat het wrak Corveta Afonso Cerqueira op de planning. Door de tegenslag met onze vlucht hebben we deze locatie nog niet eerder kunnen verkennen. Onze kennis is dus beperkt tot enkel YouTube-filmpjes die ik thuis bekeken heb. Ik had mij voorgenomen om een foto met model te maken bij de boeg en de kanonnen. We vragen onze schipper dan ook om de boot aan de boei op het voorschip te leggen. Maar als we afdalen komen we op de achtersteven van het wrak. Verdorie, dat had ik niet verwacht! Snel nog naar de voorsteven zwemmen heeft weinig zin, want ondertussen zullen de deelnemers van de andere boot daar waarschijnlijk ook al gearriveerd zijn. We blijven op het achterschip en improviseren dan maar. Langzaam schuiven we op richting de brug op het middendek. Daar is het ondertussen al een drukte van jewelste. Een groothoekfoto maken zonder storende mededuikers in beeld is quasi onmogelijk. Enkel binnen in het wrak kan ik nog enkele geslaagde opnames maken.
's Avonds rond 20.00 uur krijgen we onze geheugenkaartjes terug. Ten laatste tegen 23.00 uur moeten we onze definitieve keuze van vier foto's doorgeven. Ik kies ervoor om mee te doen in categorieën macro, visportret, groothoek zonder model en groothoek met model. De categorie creatief is niet direct mijn ding en voor de categorie stekelhuidigen heb ik geen geschikte foto. Het inleveren van de foto's loopt uit. Ver na middernacht kruip ik tevreden in mijn bed. Vanaf nu ligt alles in handen van de jury.
Prijsuitreiking en galadiner
Vrijdag staat er voor ons nog een excursie op de agenda. We worden met een bus naar een aantal toeristische locaties op Madeira gebracht, de ene al wat interessanter dan de andere. Ondertussen is de jury druk bezig met de beoordeling van onze foto's.
Zaterdagochtend hebben we vrij. Wij hebben bij Azul Diving een 'dolphin experience trip' geboekt, een 'whale and dolphin watching tour' met de mogelijkheid om ook met de dolfijnen te snorkelen. Bij het uitvaren spotten we al direct een Noorse vinvis. Even later treffen we ook nog een school Atlantische gevlekte dolfijnen en we sluiten de boottocht af met een school tuimelaars. Het snorkelen is niet direct een succes. Zodra we in het water springen, verdwijnen de dolfijnen in de diepte. Ze hebben vandaag weinig zin in menselijk gezelschap. Jammer, want foto's van dolfijnen staan nog hoog op mijn bucketlist.
In de namiddag is er de langverwachte prijsuitreiking. Ik behaal uiteindelijk een mooi resultaat: 6e plaats in de categorie groothoek zonder model, 7e plaats visportret, 13e plaats groothoek met model en 15e plaats macro. We sluiten de avond en het kampioenschap feestelijk af met een galadiner. Blijkbaar is het ook de traditie om T-shirts te ruilen met de andere teams. Ik eindig met een exemplaar van het Spaanse team. Een leuk aandenken aan een fantastische week.
Zondagmiddag zit ons avontuur erop en vertrekken we weer richting België. Het EK was voor mij een unieke ervaring die ik niet snel ga vergeten!
Groothoek zonder model, 6e plaatsVisportret, 7e plaatsGroothoek met model, 13e plaatsMacro, 15e plaats
Tijdens de Week van de Amateurkunsten,
die wegens Corona onder de vorm van een raamexpo georganiseerd is, kan je van 1
tot 31 mei een aantal van mijn onderwater foto's gaan bekijken in de etalage van
Orthocam.
Bij Wendy's De Zeelandbrug kan je
momenteel een aantal van mijn onderwater foto's bewonderen. Een kleine selectie
van het onderwater leven op de populaire duikplaats de Zeelandbrug.
Update: In april 2020 heeft Wendy's helaas de deuren moeten sluiten ten gevolge
van de Corona crisis.
